Rechtse en linkse meningen

De kathedraal Santa Maria del Fiore te Florence;
afbeelding gekopieerd van Wikipedia

Waar ik werkelijk helemaal niets van snap is: Rechtse mensen hebben een mening, linkse mensen hebben een mening. Er is vrijheid van meningsuiting, dus ook vrijheid van het hebben van een mening. Tot zover geen probleem.

MAAR: rechtse meningen gaan gewoonlijk ten koste van een aangeduide groep mensen en zijn gunstig voor groepsgenoten van de meninghebber. Linkse meningen gaan vooral over het eerlijk over alle groepen verdelen van bronnen, middelen, welvaart, kansen en toekomst. 

Als je beide langs de meetlatten legt van filosofie, religie, economie en vooruitgang, dan gaan de rechtse meningen mank. Sterker nog: wetenschappelijk zijn ze altijd af te schieten. Linkse opvattingen gaan niet mank, want als 'rechtse' belanghebbende profiteer ook jij ervan, gaat het juist over samen en eerlijk en bovendien schijnt er wetenschappelijk (filosofisch) geen licht doorheen, sijpelt er geen bloed uit en heeft iedereen te eten en onderdak. 

Kortom: rechtse opvattingen hebben en uitdragen is niet verboden maar alleen maar erg dom en gevaarlijk voor de maatschappij als geheel. Rechtse volgelingen, srak in het gelid als soldaatjes of robots maken vriendelijke en gezamenlijke structuren - de samenhang - in een maatschappij kapot, zonder er bij nagedacht te hebben, want hun leider had dat zogenaamd al gedaan.

Dan gaat het fout en dan komen ze bij mij om extra geld??? Dat doen ze namelijk wel altijd. Geld voor wapens en macht.

Ik heb hier nog veel meer over te zeggen. Maar dat is ook in geschiedenisboeken te lezen. Maar geschiedenis wordt door wetenschappers bestudeerd. Baudet-achtige proleten komen alleen met romantische bespiegelingen over de renaissance voor de grandeur, niet omdat de oorlogen uit die tijd zo aantrekkelijk waren, maar zijn niet geïnteresseerd in wetenschappelijke analyses van de tijdperken die elkaar opvolgden. De wetenschap moet zijn plaats weer opeisen in de samenleving. 

Andere keer meer.

Granulatie van Maatschappelijke Verschijnselen

 

Gothische fragmentatie

Wat is nou Granulatie van Maatschappelijke Verschijnselen? En word je daarvoor op het spoor gezet door Gothische Fragmentatie?

Vensters van gothische kerken hebben die typische granaatvorm: van onderaf rechthoekig en bovenaan komen de zijkanten samen in twee aparte bogen waar ze samen een punt vormen van net iets méér dan 90 graden.
In het raam op de foto hieronder, van de Onze Lieve Vrouwekerk te Leiden, denken we de dwarslatten weg. Dan hebben we drie opgaande lijnen, die elk meebuigen met de ronding van de twee zijkanten en aldus elkaar snijden of kruisen. Die opgaande lijnen splitsen elk in tweeën en maken daardoor zes kruisingen, Binnen de twee zijkanten en de onderkant worden in totaal tien kleinere vensters gevormd. Bij vier opgaande lijnen vormen zich 15 kleine vensters, bij vijf opgaande lijnen 21.

Er is een meetbare regelmaat in deze getallen te vinden. Die regelmaat is:

• Voor de aantallen (opgaande lijnen tussen de zijkanten) 0, 1 en 2 geldt, dat het aantal ruitjes gelijk is aan 1, 1*3 resp. 2*3.
• Voor de aantallen 3, 4 en 5 geldt dat het aantal ruitjes gelijk is aan 3*3+1, 4*3+1*3 resp. 5*3+2*3.
• Voor de aantallen 6, 7 en 8 geldt dat het aantal ruitjes gelijk is aan 6*3+3*3+1, 7*3+4*3+1*3 resp. 8*3+5*3+2*3.
• De dikgedrukte getallen 3 zijn een constante.
• De aantallen 1 t/m 8 (inclusief de niet-dikgedrukte 3) voor de opgaande lijnen zijn de variabelen.
  
• Er is geen uitwerking gemaakt voor méér dan 8 opgaande lijnen; dat leek me niet relevant.

Ik heb mijn best gedaan om hier één formule van te maken, maar dat is mij (nog) niet gelukt.

Binaire wereld

Zodra je tegenover een gesprekspartner laat ontsnappen, dat het vroeger allemaal beter was, word je bestempeld tot boomer, ouwe zak of seniele dwaas. De ander heeft geen enkele impuls om na te gaan of je misschien gelijk hebt, want met de genoteerde toevoegingen aan jouw adres is het klaar.

Het zou maar zó kunnen dat je werkelijk gelijk hebt. De slag bij Gergovia is weliswaar al lang voorbij, heksenjachten zijn er niet meer en de Tweede Wereldoorlog eindigde 81 jaar geleden officieel.

Ben je geboren tussen 1946 en 1964, dan behoor je tot de babyboomers, kortweg boomers. Vaak wordt de boomergeneratie bepaald van 1941-1955; in dat geval geldt dat als je de jongste bent in een gezin van meer kinderen en geboren in 1956, je daar nog wél toe behoort.

Als boomer in de westerse wereld (Europa en Amerika) heb je eigenlijk het mooiste deel van de wereldgeschiedenis te pakken. De hele periode ná de Tweede Wereldoorlog was voor kinderen van wederopbouwers een gouden tijd, gesteld dat je ouders mee konden delen in de euforie. Wie een vader met oorlogstrauma’s had, kon niet altijd rekenen op even vrolijke tijden. Toch bewoog de wereld zich in een goede richting en schiep één uitvloeisel van de oorlog een stuk duidelijkheid: Het IJzeren Gordijn was de heldere, niet mis te verstane markering van ‘zij dáár, wij hier’. En alles van ‘hier’ was oké en alles van ‘dáár’ was fout. Zo stuitend binair was het wereldbeeld.

De babyboomers werden volwassen in de jaren 60 en 70 en namen de gedeeltelijk heropgebouwde wereld van hun ouders over. Niet alleen erfden zij de verantwoordelijkheden maar ook de heropgebouwde welstand. Qua verantwoordelijkheden was het een voortzetting en uitbreiding van de tijdens de wederopbouw verworven macht en welstand, dikwijls ten koste van werknemers en natuurlijke hulpbronnen. Wie beweert dat de boomers verantwoordelijk zijn voor de uitputting van de planeet, heeft slechts gedeeltelijk gelijk. Ook de generaties daarvóór, die van hun ouders en grootouders, zijn medeverantwoordelijk. Degenen die de oorlog hebben aangesticht (Hitler, Mussolini, Hirohito) en zij die vanuit verschillende kanten de leiding hadden (leiders van de geallieerden), zijn vaak nog geboren in (het laatste kwart van) de 19e eeuw. Degenen die in die oorlog hebben moeten vechten of oorlogsmaterieel hebben moeten fabriceren, behoren tot de zgn. ‘grootste generatie’ (1901-1927). Allen bij elkaar hebben enorme hoeveelheden grondstoffen aan de aarde onttrokken om de oorlog te voeren en om daarna een gigantisch stelsel van militaire afschrikking en invloed op te bouwen. In de jaren 50 was nog niemand zich bewust van de limieten aan deze groei.

Kwadratische wereld

Tegenover het binaire idee van ‘zij daar, wij hier’ ontstond gaandeweg het besef – ‘en die anderen dan?’ We – de westerse mogendheden – hadden tegelijk de oorlog gewonnen én koloniën verloren. En wie zijn die mensen in die koloniën dan? Ruwweg alle landen van Afrika, Zuid- en Oost-Azië en Zuid-Amerika waren ooit koloniën. Alle inwoners van die voormalige koloniën waren ruwweg arme bruine mensen, voor wie we doppen van melkflessen spaarden en die in de ogen van katholieke hoeders en opvoeders zéker de benevolentie van het christendom nodig hadden.

Als jonge jongen ben ik in de jaren 60 opgegroeid als lid van de rooms-katholieke kerk. Ik woonde in Zuid-Limburg en kan het gebeier van de kerkklokken op zondagochtend, om ons naar de Heilige Mis te lokken, in mijn hoofd nog altijd naspelen. Ik moet heel eerlijk zijn: op mijn 7e deed ik de eerste communie maar had toen al wat twijfels, omdat het gedrag van meesters en juffen in samenwerking met kapelaans en pastoors, helemaal niet strookte met de ongedwongen opgewektheid rondom Jezus, als die volgens bijbellezingen met zijn discipelen het woord van God verkondigde. Verder heb ik mijn jeugd en een deel van mijn tienertijd in religieus opzicht in opperste blijmoedigheid beleefd. Mijn communie, het feest eromheen en de vrolijke lente waarin dat plaatsvond, alles was volkomen idyllisch en zorgeloos.

Mijn vader had wat moeite met de katholieke kerk. Wat er precies was gebeurd, zullen we nooit meer te weten komen. Vader was Nederlands Hervormd gedoopt en wilde voor de opvoeding van de kinderen Rooms-Katholiek worden. Zijn lezing van het gebeurde was als volgt: Na volledige catechisatie en verschillende testen (toetsen, examens?) kreeg hij van de toenmalige bisschop van Roermond het eindoordeel dat men hem het predicaat ‘Katholiek’ niet wenste te verlenen en dat de redenen daarvoor niet werden opgegeven. Hoe wáár of onwaar dit alles ook is, ik diende mij te conformeren aan het katholicisme, hoewel ik liever de strijd had aangebonden met het kennelijke onrecht dat mijn vader niet katholiek mocht worden. Inwendig was dit voor mij een tweestrijd.

Vanaf mijn twaalfde was de wekelijkse kerkgang voor mijn moeder een kwelling, aangezien haar astma en longemfyseem steeds uitputtender voor haar werden. Mijn vader ging al jaren niet meer naar de kerk. Wij – kinderen – werden ontslagen van de verplichting om wekelijks naar de kerk te gaan.

Ik heb nog een tijd volgehouden om op zondag met vrienden naar de kerk te gaan. Ook toen ik vanaf mijn 17e een vriendin had, bezocht ik vaak met haar de Heilige Mis. Maar de twijfel sloeg des te harder toe, als ik bepaalde parochianen met de kennelijke bedoeling opzichtig aanwezig te zijn, op het nippertje vóór aanvang van de mis, wanneer de kerk al vol zat, nog zag binnenkomen en pontificaal naar de gereserveerde kerkbankjes vóóraan zag schrijden.

In een god geloofde ik al niet meer. Wel zag ik nog nut in het maatschappelijke karakter van een geloofsgemeenschap. Ik kwam leeftijdgenoten van een brede waaier aan Nederlandse christelijke gezindten tegen in mijn militaire diensttijd. Onderling respect regelde dat de grootste gemene deler, het christendom, de detailverschillen onder tafel veegde. Het was op een haast liberale manier de gewoonte, met elkaar in een Katholiek of Protestants Militair Tehuis (soort huiskamer bij, maar net buiten, de kazerne) binnen te stappen. Overal was een pooltafel, overal waren gevulde koeken en was er koffie.

Dat maatschappelijke nut bleef ik erkennen, toen ik op mijn 26e ging trouwen. Ik stapte in een hervormd huwelijksbootje. Ik maakte kennis met de protestantse kant van het christendom. Sindsdien weet ik het zeker: Katholieke kerkklokken klinken kleurrijker. Hou deze alliteratie erin. Het gros van de protestantse klokken klinkt saai, grauw, belerend en patriarchaal. In de literatuur wordt dat geluid niet voor niets afgedaan met ‘kleppen’. Mijn drie kinderen zijn Nederlands Hervormd gedoopt, maar vanaf ongeveer 1996 hebben we als gezin helemaal niets meer aan het geloof gedaan.

Globaal waren der dus drie werelden; de Derde Wereldlanden waren veelbesproken en dat suggereerde een Eerste Wereld (het zogenaamde vrije westen) en een Tweede Wereld (het communistische blok, voornamelijk bestaand uit de SovjetUnie en China. Ofschoon het kolonialisme had afgedaan, werden de derdewereldlanden evengoed volledig leeggezogen en waar de Eerste Wereld op dat punt de teugels liet vieren, stapten de tweedewereldlanden in. Op wereldniveau was er die tweedeling. In mijn eigen wereld was er een tweestrijd tussen eerlijkheid en oneerlijkheid; de Kerk had zichzelf in het kamp van de oneerlijkheid gemanoeuvreerd.

Craquelé

Het simpele binaire wereldje werd ineens kwadratisch, gewoon vierkant. Maar zelfs dat was niet ernstig genoeg. Als je gedwongen wordt stelling in te nemen op heel veel vlakken van tegenstellingen in de wereld, kun je vastlopen. 

Er komen zóveel breuklijnen voor, dat het wereldtoneel puur craquelé lijkt. Sterker nog, elke interactie tussen twee dogma's of overtuigingen leidt tot nieuwe fracties. Fragmentatie is het woord, en naar analogie van de gothische vensters van kerken, leiden nieuwe scheidslijnen tot een veelvoud van stellingnames.

Wanneer je sympathie of mededogen voelt voor A, die door B wordt belaagd en hoopt dat C aan B een lesje komt leren, dan kijk je raar op als je weliswaar geen sympathie hebt voor D, maar die wordt geheel onterecht door E aangevallen in alliantie met C. Dan kwijnt je sympathie voor C en hoop je dat D toch maar weer door B wordt gesteund. E staat dan tegenover B, maar je hoopt dat A niet voor een alliantie met D kiest. En daarmee wordt jouw loyaliteit op de proef gesteld en word je voor leugenaar of verrader uitgemaakt als iemand schuivende sympathieën opmerkt.

De wereld is daarmee een erg ingewikkeld beest geworden. Het gaat niet alleen om economie, geopolitiek of religie. Afkomst, herkomst, huidskleur, gendervoorkeur, eetgewoonten, taal, verstandelijk niveau, geografie, diploma's, bezit enz., maken deel uit van het spectrum waarlangs verdelingen plaatsvinden. Bij 8 opgaande lijnen in een gothisch raam zijn er 9 lange opgaande ruiten; inclusief de kleine ruitjes erboven door de verdeling van de kruisende opgaande lijnen zijn er 45 ruiten in totaal. Hoe meer van dergelijke scheidslijnen tussen meningen en overtuigingen, des te complexer wordt de wereld. 

In mijn beleving is de wereld NODELOOS complex geworden. Als we besluiten allen door dezelfde ruit naar buiten en naar de toekomst te kijken, kunnen we erg veel overbodige constructen afschaffen en het elkaar minder lastig maken.

Dit is geen pleidooi voor minimalisme; dit is het uitspreken van de hoop dat mensen gaan nadenken over wat aangenaam en nuttig is voor het welzijn van iedereen, in plaats van door geldzucht of macht gedreven het aantal verdeel- en heers-maatregelen te maximaliseren.

Hoe het web zich sluit

 

Ik ben de eerste stappen aan het zetten in de overgang van Outlook naar Proton. Maar in Proton zit weer een andere angel. Proton heeft op verzoek van een cybersecurity agency de accounts van twee journalisten opgeschort, vanwege het rapporteren over Noord-Koreaanse hackers. De opschorting is weer opgeheven, maar er is publieke verontwaardiging omdat Proton juist wordt beschouwd als een veilige route om onafhankelijke berichtgeving verspreid te krijgen.

Waarom is dit voor mij belangrijk? Omdat ik een overstap wil maken van mijn Microsoft-gebaseerde wereld naar onafhankelijke platforms en daarbij wil kunnen vertrouwen op die onafhankelijkheid. Nu lijkt het of die cybersecurity-club Proton een loer heeft gedraaid. Wie dem auch sei, ik blijf vooralsnog op de Proton-route.

Waarom wil ik dan zo graag bij Microsoft weg? De reden is simpel: Microsoft behoort tot Amerikaanse Big Tech, dringt zijn AI aan me op, steelt waarschijnlijk al lang mijn privé-data en beschermt me niet tegen spammers en phishing-criminelen.

Om met dat laatste te beginnen: Meer dan 25 jaar geleden is mijn privé-emailadres uit iemands online adresboek gehackt en via via bij spamproducenten terecht gekomen. Sindsdien gaan verschillende golven aan soorten berichten van spammers en phishers door mijn ‘ongewenste email’ heen. In het begin waren het vaak berichten over penisverlenging, Tsjechische meiden voor seks, viagra en veel van zulks. Na de storm Katrina in 2005 zakte de hoeveelheid berichten tijdelijk in. Inmiddels krijg ik in 2025 meer berichten in de Nederlandse taal, over thuisbatterijen, energiecontracten, gezondheidszolen en MacAfee spam- en antivirusbeveiliging. Als betalend gebruiker van Microsoft Office 365, waarbinnen Outlook valt, verwacht je dat de features van het product doen wat ze beloven. Maar wat ik ook blokkeer en aan phishing rapporteer, dezelfde of andere afzenders komen steeds met dezelfde klote-bagger in mijn ongewenste email-box. Kennelijk kan Microsoft nog niet met de best getrainde LLM’s de frequent gerapporteerde spam- en phishingpatronen uit de mail filteren. Microsoft heeft ongevraagd wél Co-Pilot bij mij geïnstalleerd en waarschijnlijk daarvoor mijn abonnementsprijs van 69 naar 99 euro verhoogd. Zo levert het dus MINDER diensten, en kan anderzijds MEER data stelen en MEER geld vangen.

Big Tech heeft enorme macht. Het steunt de Amerikaanse overheid, die overal zijn stempel drukt en in de huidige Trump-era is dat met een ongekende overmacht, in alle sectoren van je leven. Google, Microsoft, Apple, Meta, Amazon, Tesla en dergelijke bedienen alleen de macht en gulzigheid van hun eigenaars, de billionaires. Het beïnvloedt op technologisch vlak, maar misschien zelfs wel op strategisch gebied, de verschillende oorlogen die nu woeden: Oekraïne en Gaza, de handelsoorlog van Trump tegen de BRICS en de rest van de wereld.

Ik ben momenteel ernstig behept met anti-Amerikaanse sentimenten, omdat er een sterk fascistische dreiging van uitgaat. Dat wil niet zeggen dat ik pro-BRICS ben, noch in technologisch, geopolitiek, noch in ideologisch opzicht. De totalitaire machtsspelletjes van Rusland en Noord-Korea zijn misselijkmakend en in hun onmenselijkheid net zo fascistisch als Amerika.

Mijn afkeer van Trump is van mythische proporties. Heel dat arrogante smoel van die man, zijn oranje geverfde griezelkop, zijn plastic pruik, zijn walgelijke manier van spreken – het naar vocal fry neigende afremmen bij elke bocht in een zin of betoog – en de volstrekte afwezigheid van besef van schuld aan heel veel misstanden, pijn, bedrog, verlies, strijd, waardigheid, het zijn die dingen waar je misselijk van wordt en zelfs plaatsvervangende schaamte bij voelt. Zijn volledige ploeg handlangers en aanklevende relifanaten, de profiteurs in zijn familie, allen mogen wat mij betreft spoedig door een aardbeving of asteroïde-impact vernietigd worden. Ze verzieken momenteel de hele wereld.

De sfeer in de wereld lijdt erg onder de huidige generatie nazi’s. En dat verpest voor mij de lol in de wereld. Ooit waren we echt vrij, maar sinds door middel van moderne technologie en niet in de laatste plaats internet en surveillance-middelen de hele wereld aan elkaar geknoopt is, ben ik niet meer vrij. Het web sluit zich om mij heen. Nineteen-eighty-four is weliswaar wat later realiteit geworden dan Orwell had verwacht, maar het is wel realiteit. Ik word straks opgepakt omdat ik kritisch denk en schrijf. Maar het aanranden en vermoorden van een 17-jarig meisje konden ze niet voorkomen.

Kan ik nog uit dit web? De meest recente knoop is Proton, en moet ik daar nu al meteen een gat omheen hakken? Misschien wel, maar misschien moet ik daar wel even mee wachten.

 moser's frame shop

context

I Am An AI Hater

Aug 26, 2025

I am an AI hater. This is considered rude, but I do not care, because I am a hater.

To speak politely about AI, you put disclaimers before criticism: of course I’m not against it entirely; perhaps in a few years when; maybe for other purposes, but. You are supposed to debate how and when it should be used. You are supposed to take for granted that it must be useful somewhere, to someone, for something, eventually. People who are rich and smart and respected are saying so, and it would be arrogant to disagree with such people.

But I am a hater, which is a kind of integrity. It means I am willing to disagree with anyone, even if it is rude. “But I only use it to–” “Actually if you just—” “The new models–” “I was making fun–” Stop. You’re embarrassing yourself. I am embarrassed for you.

Critics have already written thoroughly about the environmental harms, the reinforcement of bias and generation of racist output, the cognitive harms and AI supported suicides, the problems with consent and copyright, the way AI tech companies further the patterns of empire, how it’s a con that enables fraud and disinformation and harassment and surveillance, the exploitation of workers, as an excuse to fire workers and de-skill work, how they don’t actually reason and probability and association are inadequate to the goal of intelligence, how people think it makes them faster when it makes them slower, how it is inherently mediocre and fundamentally conservative, how it is at its core a fascist technology rooted in the ideology of supremacy, defined not by its technical features but by its political ones.

But I am more than a critic: I am a hater. I am not here to make a careful comprehensive argument, because people have already done that. If you’re pushing slop or eating it, you wouldn’t read it anyway. You’d ask a bot for a summary and forget what it told you, then proceed with your day, unchanged by words you did not read and ideas you did not consider.

I am here to be rude, because this is a rude technology, and it deserves a rude response. Miyazaki said, “I strongly feel that this is an insult to life itself.” Scam Altman said we can surround the solar system with a Dyson Sphere to hold data centers. Miyazaki is right, and Altman is wrong. Miyazaki tells stories that blend the ordinary and the fantastic in ways people find deeply meaningful. Altman tells lies for money.

And I’m glad they’re lies. Because the makers of AI aren’t damned by their failures, they’re damned by their goals. They want to build a genie to grant them wishes, and their wish is that nobody ever has to make art again. They want to create a new kind of mind, so they can force it into mindless servitude. Their dream is to invent new forms of life to enslave.

And to what end? In a kind of nihilistic symmetry, their dream of the perfect slave machine drains the life of those who use it as well as those who turn the gears. What is life but what we choose, who we know, what we experience? Incoherent empty men want to sell me the chance to stop reading and writing and thinking, to stop caring for my kids or talking to my parents, to stop choosing what I do or knowing why I do it. Blissful ignorance and total isolation, warm in the womb of the algorithm, nourished by hungry machines.

And even as it consumes those who use it, even as the scammers become their own marks, even as it is sustained by exploited workers slotted in as human filters for algorithmic abuse – some people want to have a little, as a treat. As a joke. Just to make fun of it, just for the busywork, because it’s good enough, right? You understand.

I do understand: you want permission. There’s a machine in the corner wrapped in human skin that makes things out of shit and blood to look like whatever you want (as long as you don’t look too closely). You gave one to your teacher and they didn’t notice. Your boss told you to use it after they laid off half the team and it was fine. You fed one to your kids and they liked it. You want to know you can use it sometimes without me thinking less of you. You don’t need me to believe it’s useful, you just want me to be polite about it.

But I am a hater, and I will not be polite. The machine is disgusting and we should break it. The people who build it are vapid shit-eating cannibals glorifying ignorance. I strongly feel that this is an insult to life itself.

I became a hater by doing precisely those things AI cannot do: reading and understanding human language; thinking and reasoning about ideas; considering the meaning of my words and their context; loving people, making art, living in my body with its flaws and feelings and life. AI cannot be a hater, because AI does not feel, or know, or care. Only humans can be haters. I celebrate my humanity.

moser's frame shop

• moser's frame shop
• anthony.moser@gmail.com

writing is a technology, frames are a frame. bespoke human content.

Als je niets doet ben je schuldig

In het nieuws vandaag de vrees dat de Golfstroom al halverwege deze eeuw zou kunnen wegvallen. “Hoe minder we nog uitstoten, hoe kleiner het risico.” (VRT Nieuws 26 augustus 2025). Op Mastodon gepost door Ingrid.

Mijn antwoord aan Ingrid: Minder uitstoten. Stoppen met regenwoud kappen. Geen oorlogen meer voeren. Veestapels decimeren. Stoppen met plastic te fabriceren. Eens doen wat er beloofd en contractueel is afgesproken. Maar dat gebeurt niet. De kans dat regeringen en bedrijven het maar laten versloffen is omgekeerd evenredig met de kans dat we het tij nog kunnen keren. Alleen is dat versloffen makkelijker, dus redden we het niet om het tij te keren.

Ingrid: Stoppen met vlees melk kaas ei niet te vergeten. Ieder van ons kan bijdragen.
Regenwoud wordt voornamelijk gekapt voor mensen die nog vlees en zuivel eten. Zo’n 80% soja voor veevoeder.
Je noemt enkel wat regeringen moeten doen maar helaas vergeet je dat regeringen reageren op draagvlak, zeker in populistische tijden. Dus… is het aan iedere consument om een stem te laten horen via aankoopgedrag, vlieggedrag enz. Pas DAN gaan regeringen echte maatregelen treffen.

Ik: Daar heb je zeker een punt. Maar als men voor enkele tientjes binnen Europa tussen twee vakantiebestemmingen heen en weer kan vliegen, gaat de honger om te consumeren niet weg. Ook de 'weldenkende' en 'welwillende' mensen in mijn eigen directe kring stoppen met geen enkele van de gewoontes die ertoe doen. Ik ga er even een uitgebreider stukje over schrijven en kom er dan op terug.

- - - - - - - 

Het is juni. Ik ben uitgenodigd op een feestje. Bij dit heerlijke weer vindt het feestje in hun tuin plaats. Dan begint het. Eén stel is net terug van een buitenlands reisje, per vliegtuig uiteraard. Een ander voelt zonder een aanleiding een schuldgevoel over het kwistige uitdelen van taart, koffie, snoep, drank en barbecuevlees. En drank, had ik dat al genoemd? En dat schuldgevoel uit zich in een rechtvaardiging van deze hoorn des overvloeds. Het gaat zelfs zover dat politici van partijen die helemaal nets hebben gezegd, de mantel uitgeveegd krijgen over de klimaathoax. Want er is helemaal niets aan de hand. Dan vraag ik: “Hoe zit het dan wel, volgens jou?” “Het is aandachttrekkerij en een manier om ons extra geld uit de zak te kloppen.” Dat op zich weerlegt de klimaatcrisis niet, en ik vraag dus door. “Maar het is toch warmer dan vorig jaar, en vorig jaar warmer dan 2 jaar geleden, en ga zo maar door?” “Ja dat is een golfbeweging, die is er al miljoenen jaren.” Ze krijgt bijval van verschillende anderen. Ook deze kringverjaardag kent slechts één kring van meer dan 20 personen. Ik probeer het nog eens: “De heftige temperatuurstijging van de afgelopen tientallen jaren heeft zich nog niet eerder voorgedaan, komt door het stoken van fossiele brandstoffen en is dus door de mens veroorzaakt; daar zijn we met zijn allen schuld aan.” “Daar is helemaal niets van waar”, maar hoe ik ook vraag waar die bewering op is gebaseerd, ik krijg het antwoord niet. Het is gewoon niet waar – omdat zij het niet willen zien. Ik kom met nog een paar feiten, zoals dat 97% van de betrokken wetenschappers de klimaatopwarming als vaststaand feit erkent. Het weerwoord is dan, dat dat mijn mening is en dat zij een andere mening heeft en ‘we agree to disagree’, hahaha, goed opgelost toch? Klaar... Ergens in de kring nog een korte schermutseling omdat ik het vliegende stelletje vroeg hoe zij omgingen met hun vliegschaamte… Niet, want non-existent.

Wat in deze kring eraan schort is niet een gebrek aan intelligentie of opleidingsniveau. Het gaat fout met het stellen van prioriteiten. Het vliegende stelletje heeft de ambitie om te gaan samenleven, een mooi huis leuk inrichten, te groeien in een baan, spannende dingen te beleven, tussendoor op vakantie te gaan. Een ander familielid is al een tijd op dat niveau beland en werkt nog als directeur in de succesvolle firma die hij zelf heeft opgericht vanuit een briljante vondst met zelf ontwikkelde software. En zo is iedereen echt slim genoeg, maar de prioriteiten liggen niet bij het streven om een gigantische uitglijder met zijn allen goed te maken. 

De genocide in Gaza moesten we maar niet bespreken, want we zijn als natie toch een grote vriend van Israël? Ook politieke rampen leiden niet tot opschudding. De leugens van Wilders worden nog eens herhaald: ze pakken onze banen, ons werk, onze huizen en onze dochters en krijgen gratis geld. Of een opmerking als: ‘Je kunt van Trump zeggen wat je wil, maar…’ en dan volgt een quatsch-verhaal. Of een aantijging aan de beweging Kick Out Zwarte Piet en waarom je niet ‘neger’ mag zeggen, want dat betekent toch gewoon ‘zwart’? Daar sla ik altijd op aan: “Als je iemand nou beledigt met zo’n woord, dan gebruik je het toch niet meer?” waarop ik te horen kreeg: “Je mag ook niks meer tegenwoordig.”

Ik ben echt diep teleurgesteld in de kringverjaardagen waarbij ik aanschuif. Ik ga dat minder doen, naar kringverjaardagen. Ik ga wel op een andere dag als ik de jarige desnoods alléén tref en al die gezwollen taal wegblijft. Ook al voel ik liefde en respect voor iedere persoon op dat feestje en is iedereen echt slim genoeg, ik zie er geen heil in om te proberen met hen de strijd tegen klimaatopwarming, fascisme, uitbuiting, oorlog en onderdrukking aan te gaan. Dus ook de klassenstrijd tussen aan de ene kant onszelf en aan de andere kant het grootkapitaal met hun beschermheilige, de regering, zal niet worden gevoerd. Dus laten wij het bewust gebeuren en zijn daarom medeschuldig. Ik ook, met flinke tegenzin.

Frans Super

26 augustus 2025

Knallen

Het was enkele dagen vóór Oudjaar, een grauwe middag op vierde of vijfde Kerstdag.

“Hé jongens!”, riep ik een drietal knullen achterna. Ze liepen met versnelde pas weg. “Hallo! Stop even alsjeblieft?”, op mijn allervriendelijkst. De kleinste van het drietal hield in en draaide zich om. Ik liep al hun kant op en kwam nu dichterbij. “Hèhè”, zuchtte ik, “Ik wil alleen een paar vragen stellen voor een onderzoek”, en haalde het notitieboekje met pen uit de zak van mijn jas. “Als u ons maar niet gaat aangeven”, zei de kleine, kennelijk de leider van het drietal. “Welnee, ik heb geen idee hoe jullie heten en daar ga ik ook niet naar vragen.” De drie jongens en ik schuifelden wat heen en weer en toen leken we op ons gemak.

“Het gaat wel over vuurwerk. Mag ik weten hoe oud jullie zijn?” Ik kreeg te horen 14 en 15, “Nee 16”, haastte hij erachteraan te zeggen. De kleine was dus 14, begreep ik. “Hoe komen jullie aan dit vuurwerk?” De kleine antwoordde: “Zelf gekocht van ons zakgeld.” “Mag ik jullie spullen eens zien?” Twee plastic draagtassen gingen open. Ik zag cobra’s, single shots een batterij. De rest was niet duidelijk voor me.

“Waarom loop je overdag te knallen?” “Nou vanavond na het eten mogen we niet meer naar buiten van m’n ouders”, zei de kleine, en waarschijnlijk gold dat ook voor de andere twee. “Maar je mag alléén op oudjaarsdag vanaf 6 uur ’s avonds vuurwerk afsteken, tot nieuwjaarsdag 2 uur in de ochtend.” “Ja maar sommige soorten vuurwerk mogen het hele jaar”, zei die van 16.

“Wat doen jullie precies, als je met vuurwerk naar buiten gaat?” Ze gaven meerdere antwoorden door elkaar, waaruit ik opmaakte dat ze zich als een gevechtseenheid van plek naar plek begaven om daar een doorgang te forceren zodat ze verder konden naar hun doel. Dat speelden ze dus echt. Als een adventure game, maar dan in déze werkelijkheid, buiten in de stadswijken met geluiden, veel harder dan door hun headphones. Blijkbaar gniffelde ik wat, waarop de middelste reageerde met: “U bent toch ook jong geweest?” en ik stelde hem gerust door te zeggen “Ja natuurlijk”.

“Wat doet dat met je?” Ik kreeg antwoorden met stoer en dapper, scoren en bevrijden, search and rescue en “als een ‘Storm Trooper’” (een soldaat van Darth Vader uit Start Wars). Ik was bijna klaar met mijn interview.

“Weet je dat jullie categorie F2 vuurwerk hebben?” “Ja.” “Dat mag je niet hebben of kopen als je nog geen 16 bent.” En juist die zo gauw zei dat hij 16 was zei: “Maar mijn broer heeft dat gekocht en aan me gegeven.” Nu lachte ik echt inwendig.

“Heb je op vogels gelet als je was aan het knallen?” “Nee.” “Let daar maar eens op. En honden en katten en allerlei andere dieren – heb je enig idee wat die doormaken als er in de buurt wordt geknald?” “Ja maar ieder jaar wordt er zoveel geknald, dat is traditie.” “Een idiote traditie als je het mij vraagt, die pas vijftig jaar bestaat. Maar hoeveel kost dit jullie?” “Dat van mij 35 euro.” “22 euro.” “51 euro”, zei de kleine.

“Weet je wat het lawaai met andere mensen doet?” Nee-gemompel. “Wat weet je van de stoffen die in het milieu komen door vuurwerk?” Zwijgzaamheid. “Wie ruimt de restanten van jullie search and rescue-operatie op?” Ook daar wisten ze niets van. De plastic houdertjes of standaardjes, de dikke papieren hulzen, de rode dopjes, maar veel erger: fijnstof in de lucht en zware metalen in de bodem en het water.

“Mijn laatste vraag”, zei ik. “Maar eerst: dankjewel dat je bent blijven staan en zo goed hebt meegedaan. Ik wil alleen nog weten hoeveel je uit je zakgeld dit jaar hebt gegeven aan een goed doel, bijvoorbeeld de opvang van oorlogsvluchtelingen.” Drie kleine mannetjes die er elk ineens uitzagen als een vraagteken. Ik kraste een grote dikke nul met een streep erdoor in mijn boekje.

“Dankjewel, jongens. Ik wens je een goed nieuwjaar en alsjeblieft, stunt niet met vuurwerk.” Daar gingen ze. Kinderen, net geen lagereschoolvolk meer, die een search and rescue-operatie speelden. Hoe tof zou het zijn als zulke stoere gasten alle vuurwerktegenstanders zouden bevrijden van het lawaai, de angst van huisdieren, de smerigheid in het milieu…

[oorspronkelijk gepubliceerd op 30 december 2022]

Astrofysica: wat is tijd?

 

Roel: "Wat is tijd?"
Ik: "Een extra dimensie bewegingsruimte terwijl je op je plek blijft."

Nou, ik probeerde me voor te stellen hoe spacetime (ruimtetijd) zou zijn als er geen tijd bestond. Dan veranderde er niets en zou alles statisch zijn. Als je (als waarnemer) dan al zou kunnen bestaan, was je zelf óók statisch, dus als een bevroren object. Maar niemand die dat opmerkt omdat er ook geen fotonen van jouw persoon afketsen om door en ander te worden waargenomen. Zoiets?

Ik heb geen idee hoe ruimtetijd zonder tijd zou moeten. Ik kan bedenken dat als nu ineens de tijd zou stoppen, d.w.z. de huidige seconde zou voor eeuwig en eeuwig duren, dan stond alles stil. Het licht uit mijn bureaulamp zou poeder worden, ik zou het niet zien, want ik zou acuut levenloos zijn en het proces van 'zien' was dan betekenisloos.

Maar spacetime zonder time kan niet; het zijn de vier dimensies die onze plek tussen toen en straks en tussen NGC 3109 en Andromeda bepalen. Of de twee dimensies als je de fysieke coörinaten ineen klapt. Maar het gaat altijd over 'ergens' en 'op een tijdstip' tegelijk.

Wat ik nooit kan bevatten is dat een tijdseenheid op aarde sneller wegtikt dan verder daarvandaan. Ofwel, een seconde hier duurt in de Oort-cloud misschien wel twee seconden. Iemand van 40 jaar die op aarde blijft en zijn tweelingbroer ziet opstijgen met een ruimteschip, is bij terugkeer van die broer bijvoorbeeld 55 jaar, terwijl de teruggekeerde broer maar 50 is? Ik krijg dat niet begrepen.

[oorspronkelijk gepubliceerd op 27 november 2022]